Bir önceki sayfaya geri dönmek için buraya tıklayın! Sayfayı yazdırmak için tıklayın!
 
 
TÜKETİCİ HAKLARI DERNEĞİ - YAZILARIMIZ - MAKALELER
 

Trafik Terörünün Nedeni ve Toplumsal Boyutu

Ülkemizde trafik kazaları hızla artmaktadır. Buna paralel olarak her yıl binlerce ölü, yüzbinin üzerinde yaralı, milyonlarca YTL maddi kayıp, milyarlarca YTL ise sosyal maliyet oluşmaktadır. Bunun en önemli nedeni ise ülkemizde 1950’li yıllardan beri uygulanan yanlış ve karayoluna dayalı ulaşım sistemidir. Demiryolu ve denizyolu ulaşımı ise bilinçli olarak geri bırakılmıştır. Karayoluna dayalı ulaşım sisteminin arkasındaki yerli ve yabancı lobiler ise kendi alanlarında karlarına kar katarken ülkemiz ve halkımız kan ağlamaktadır. Yaklaşık 60 yıldan beri iktidara geçen, hükümet olan siyasi partiler ise lobilerin isteğini yerine getirerek bu sonucun yaratılmasına destek olmuşlardır.

TÜRKİYE’DE YÜK VE YOLCU TAŞIMACILIĞININ ULAŞTIRMA SİSTEMLERİNE GÖRE DAĞILIMI (1950-2003)

YÜK TAŞIMACILIĞI

Yıl Karayolu Demiryolu Denizyolu Havayolu
1950  22,3  71,6  6,1  0,0
1955  34,0  61,6  4,3  0,1
1960  43,4  54.6  1,9  0,1
1965  59,0  40,2  0,7  0,1
1970  73,9  25.8  0,2  0,1
1975  79,9  19.9  0,1  0,1
1980  88,1  11.7  0,1  0,1
1985  78,5  13.7  7,7  0,1
1990  81,1  9.9  8,9  0,1
1995  92,5  7.1  0,2  0,2
2000  89,9  5,5  4,4  0,2
2001  90,5  4,5  4,8  0,2
2002  91,9  4,4  3,5  0,2
2003  91,4  5,2  3,2  0,2

YOLCU TAŞIMACILIĞI

Yıl  Karayolu Demiryolu Denizyolu Havayolu
1950  50.3  42,2  7,5  0,0
1955  73,2  24,0  2,4  0,4
1960  72,9  24,3  2,0  0,8
1965  86,8  11,9  0,7  0,6
1970  91,4  7,6  0,3  0,7
1975  95,8  3,1  0,2  0,9
1980  94,8  4,5  0,2  0,5
1985  95,5  3,7  0,1  0,7
1990  96,5  2,5  0,1  0,9
1995  96,1  2,3  0,0  1,6
2000  96,0  2,2  0,0  1,8
2001  95,9  2,5  0,0  1,6
2002  96,1  2,3  0,0  1,6
2003  95,7  2,7  0,0  1,6


Yukarıdaki tablolarda görüldüğü gibi, yolcu taşımacılığında 1950 yılında karayolu’nun payı % 50.3 iken , 2003 yılında % 95.7’ye çıkmıştır. Demiryolu’nun payı %42.2’den % 2.7’ye düşmüş, denizyolu’nun payı ise %7.5’den % 0 (sıfır) ‘a düşmüştür. Yük taşımacılığında 1950 yılında karayolunun payı %22.3’den , 2003 yılında %91.4’e çıkmıştır. Demiryolu’nun payı % 71.6’dan % 5.2’ye düşmüş , denizyolu’nun payı ise % 6.1 ‘den % 3.2’ ye düşmüştür. Hem yük hem de yolcu taşımacılığında karayolu’na gereğinden çok fazla ağırlık verilmesi, demiryolu ve denizyolu’nun ihmal edilmesi halkımızı ve ülkemizi telafisi olanaksız maddi , manevi zararlara , acılara uğratmış ve uğratmaya devam etmektedir.

TÜRKİYE’DE TRAFİK KAZALARININ SONUÇLARI VE EKONOMİK-SOSYAL BOYUTLARI

Emniyet Genel Müdürlüğü’nden alınan trafik kazalarının yıllara göre dağılımını gösteren çizelge aşağıda gösterilmiştir. Bu çizelgede yıllara göre kaza , ölüm, yaralı sayısı gösterilmiştir.

TRAFİK KAZALARININ YILLARA GÖRE DAĞILIMI

A. Kaza B. Ölü C. Yaralı
  A  B  C
1960  8.136  1.590  7.729
1961  10.309  1.861  10.325
1962  11.770  2.086  11.691
1963  12.619  2.422  12.001
1964  14.043  2.526  13.273
1965  14.805  2.564  13.654
1966  16.218  3.134  15.138
1967  16.763  3.164  15.211
1968  19.973  3.747  16.896
1969  20.009  3.772  17.233
1970  19.207  3.978  16.838
1971  29.055  3.898  19.601
1972  29.874  3.919  19.086
1973  35.947  4.204  21.801
1974  41.107  4.280  23.734
1975  46.735  5.125  27.847
1976  50.628  5.489  30.428
1977  56.765  6.281  33.677
1978  52.077  5.753  31.372
1979  41.623  4.536  26.427
1980  36.914  4.199  24,608
1981  40.953  4.441  29.744
1982  46.249  4.884  35.976
1983  55.208  5.201  44.769

 

A. Kaza B. Ölü C. Yaralı
   A  B  C
1984  60.840  5.731  50.521
1985  65.831  5.680  51.586
1986  92.625  7.315  71.264
1987  110.207  7.530  80.321
1988  107.651  6.846  79.174
1989  103.758  6.332  80.013
1990  115.295  6.286  87.693
1991  142.145  6.231  90.520
1992 171.741 6.214   94.824
1993  208.823  6.457  104.330
1994  233.803  5.942 104.717
1995  279.663  6.004  114.319
1996  344.641  5.428  104.599
1997  387.533  5.181 106.146
1998  440.149  4.935  114.552
1999  438.338  4.596 109.899
2000 466.385  3.941 115.877
2001 409.407  2.954 94.497
2002  407.103  1399  94.225
2003  422.272  2.811  95.607
2004  494.819  3.081  109.889
2005  570.025  3.195  123.977
2006  664.540  3365  135.224
2007  749.456  3.459  149.140


Çizelge’de görüldüğü gibi kaza sayısı 1960 yılında 8.136’dan , 2007 yılında 749.456’ya çıkmıştır. Buna göre , kaza sayısı 92 kat artmıştır. Aynı yıllarda ölü sayısı 1.590’dan 3.459’a, yaralı sayısı ise 7.729’dan 149.140’a çıkmıştır. Buna göre, ölü sayısında 2 kattan fazla bir artış , yaralı sayısında ise 19 kattan fazla bir artış olmuştur. 1960 yılından 2007 yılı sonuna kadar 47 yılda trafik kazası sayısı 8.214.037 (sekiz milyon iki yüz on dört bin otuz yedi), ölü sayısı 215.668, yaralı sayısı ise 2.883.973 olmuştur. Diğer taraftan 1960- 2007 yıllarında trafik kazalarının neden olduğu maddi hasar tutarı 2007 yılı cari yılı fiyatlarıyla yaklaşık 8.83 milyar YTL’dir. Dünya Bankası, ülkelerin trafik kazalarından kaynaklanan zararları tespit amacıyla 1998 yılında yaptığı bir araştırmaya göre trafik kazalarından kaynaklanan zararların Türkiye’ye sosyo ekonomik maliyetinin Gayri Safi Milli Hasıla’nın % 2.2’si olduğu belirlenmiştir. Buna göre 1968- 2007 yıllarında trafik kazalarının ülkemize ve halkımıza olan ekonomik-sosyal maliyeti 2007 yılı cari fiyatlarıyla yaklaşık 375 milyar YTL’dir. Görüldüğü gibi, karayoluna dayalı, yanlış ulaşım sisteminin toplumsal maliyeti korkunç boyutlardadır. Ortada göz göre göre büyük bir katliam yaşanmaktadır. Bunun affedilecek tarafı yoktur.

Çözüm, bilimsel olarak ulaşım sistemlerinin birbirini tamamlayacak şekilde insanımıza önem veren, güvenli ve ucuz olarak kombine taşımacılığın ön plana alınması, demir ve deniz yollarına ivedilikle çağdaş anlamda gerekli önemin verilmesidir.


Turhan ÇAKAR
Tüketici Hakları Derneği
Genel Başkanı