Bir önceki sayfaya geri dönmek için buraya tıklayın! Sayfayı yazdırmak için tıklayın!
 
 
TÜKETİCİ HAKLARI DERNEĞİ - YAZILARIMIZ - MAKALELER
 

Vergi Canavarı Yoksulun Sırtında

Ülkemiz , vergi dağılımı yönünden dünyanın en adaletsiz ülkelerinin başında gelmektedir. Kuşkusuz , vergi, devletlerin en sağlıklı ve en önemli geliridir. Ancak, vergideki adaletsizlik, az kazanandan az, çok kazanandan çok almak yerine yoksulun, işsizin, emekçinin, küçük esnafın sırtına binilmesi her çeşit sosyal sorunun ve kaosun nedenidir.

Diğer taraftan , bir ülkenin, toplumun zayıflamasının ve çöküntüye uğramasının en önemli nedenlerinden birisi de vergi de sosyal adaletin olmayışıdır. Bu bakımdan ülkemizde vergideki adaletin sağlanması, vergi kaçağının önlenmesi yaşamsal bir konudur. Ancak, ne yazık ki ülkemizde vergi yükünün, adaletsizliğinin ve kaçağının giderek artması , vergi gelirlerinin neredeyse yarıya yakınının iç ve dış borçlara ayrılması siyasi bir tercih ve vergi politikası olmakla birlikte , bu anlamda bir kısır döngü oluşmuştur.

TÜRKİYE VERGİ KAÇAĞI CENNETİ

Aşağıdaki 2005, 2006 ve 2007 yıllarına ilişkin vergi inceleme sonuçlarını gösteren tablo, ülkemizdeki vergi kaçağının ne boyutta olduğunu ortaya koymaktadır.

Vergi İnceleme Sonuçları

DENETİM BİRİMLERİ  YILI İNCELEME SAYISI  İNCELENEN MATRAH BULUNAN MATRAH FARKI(YTL)
Teftiş Kur. Bşk. 2005 47 3. 630.946  4.640.211
Hesap.uz.kur.Bşk 2005 3.078 8.513.856.830 5.592.837.186
Gelirler Kontr. 2005 3.943 9.748.973.841 30.233.862.613
Vergi Denetmenleri 2005 50.700  13.557.005.952  2.724.562.900
Vergi Dairesi Müd 2005  46.810  724.999.648  159.451.255
Toplam   104.578 32.548.467.217 38.715.354.165
Teftiş Kur. Bşk. 2006  90 33.578.690  41.712.434
Hesap.uz.kur.Bşk  2006  5.265 12.367.971.680  5.753.270.900
Gelirler Kontr.  2006  3.414  19.747.548.207 37.200.280.934
Vergi Denetmenleri 2006  67.282  13.635.736.589  4.212.648.670
Vergi Dairesi Müd 2006  34.391  1.011.803.514  211.570.475
Toplam    110.442 46.796.638.680  47.419.483.413
Teftiş Kur. Bşk.  2007  208 657.770.993  132.557.590
Hesap.uz.kur.Bşk  2007 3.133  23.687.190.962  11.876.653.673
Gelirler Kontr.  2007  3.467  4.173.400.835  12.463.608.975
Vergi Denetmenleri 2007  73.283 33.317.190.047  5.356.979.718
Vergi Dairesi Müd 2007  55.756  1.573.520.598  621.180.194
Toplam   135.847  63.409.073.436  30.450.980.150

Tabloda görüldüğü gibi , 2005 yılı ile 2006 yıllarında incelenen vergi matrahlarından daha çok kaçırılan ya da gizlenen vergi matrahları (bulunan matrah farkı) belirlenmiştir. Kaldı ki bu yıllarda ki vergi denetim ve incelemeleri vergi mükelleflerinin yalnızca %2 si kadar bir kesimini içermektedir. Yani vergi mükelleflerinin % 98’i dolayındaki kesimi ise hiç denetlenmemektedir. Bu inceleme sonuçları ile kayıt dışı ekonomiden kaynaklanan vergi kaçağı da dikkate alınırsa vergi uzmanlarının görüşüne göre, en iyimser tahminle 2007 yılındaki toplam vergi kaçağının en az 100 milyarYTL olduğu söylenebilir.

DOLAYLI VERGİ DEĞİL DOLAYLI SOYGUN

Aşağıda , yıllar itibariyle Türkiye’de vergi dağılımı ile gelir vergisinin toplam vergiler içindeki yıllara göre payını gösteren iki tablo bulunmaktadır.


YILLAR İTİBARİYLE VERGİ DAĞILIMI

YILLAR DOLAYLI VERGİLER %  DOLAYSIZ VERGİLER %
1980 37 63
1990 48 52
1999 55 45
2000 60 40
2002  66 31
2003 67 33
2004 71 29
2005 73 27
2006 70 30
2007 66.1 33.9

GELİR VERGİSİNİN TOPLAM VERGİLER İÇİNDEKİ YILLARA GÖRE DAĞILIMI

YILLAR  GELİR VERGİSİ İÇİNDEKİ PAYI % YILLAR GELİR VERGİSİ İÇİNDEKİ PAYI %
1980  51.7  1993  40.4
1981  48.2  1994  30.9
1982  54.2  1995  30.4
1983  45.5  1996  30.1
1984  45.1  1997  31.6
1985  34.6  1998  37.7
1986  35.2  1999  33.3
1987  34.2  2000  23.4
1988  33.7  2001  29.1
1989  38.6  2002  23.0
1990  40.9  2003  20.2
1991  42.4  2004  19.8
1992  42.4  2005  17.8
     2007  19

Tablolardan görüleceği gibi dolaylı vergiler yani tüketicilerden alınan vergiler (KDV, ÖTV gibi) 1980 yılında % 37 iken 2007 yılında % 70’e çıkmıştır. Fakat vergi mükelleflerinin vermeleri gereken gelir vergisinin toplam vergi gelirleri içindeki payı ise azalarak 1980’de % 52 iken 2007 ‘de % 19’a gerilemiştir. Bunun da % 80’i stopaj yoluyla çalışanların ücretlerinden kesilen vergilerdir. Kısaca ülkemizde yoksul ve dar gelirli tüketicilerden alınan ve toplanan vergilerin çok büyük bir oranını oluşturan, dolaylı soygun niteliğindeki dolaylı vergilerdir.

Oysa , dolaylı vergilerin oranı AB ve OECD ülkelerinde %35’i geçmemektedir. Denetim, vergi ve danışmanlık şirketlerinden KPMG tarafından 92 ülke için yapılan ve Türkiye’nin de içinde yer aldığı yıllık vergi oranları araştırmasına göre , Türkiye dolaylı vergilerin toplam gelir vergileri içindeki payı en yüksek olan iki ülkeden birisidir. Türkiye’yi % 50 oranında aldığı dolaylı vergiyle Meksika takip etmektedir.

Diğer taraftan , Türkiye’de şirketlerin ödediği kurumlar vergisi ise son 10 yılda % 44 ‘ten % 20’ye düşmüştür. 2004 yılında 600.000 dolayındaki kurumlar vergisi mükellefinin 590.000 ‘e yakını asgari ücretten daha az vergi matrahı beyan etmiştir. Geri kalan 5000 kurumlar vergisi mükellefi ise toplam kurumlar vergisinin % 87’sini ödemiştir.

Ancak buna karşın Türkiye vergi yükü en hızlı artan ülke konumundadır. Son 40 yılda , AB ülkelerinde vergi yükü % 50 civarında artarken , Türkiye’de % 240 artmıştır. Son 20 yılda ise AB ülkelerinde vergi yükü % 4 artarken Türkiye’de % 100’ün üzerinde artış olmuştur. Bu artan vergi yükü , çalışan emekçilerin , işsizlerin, emeklilerin oluşturduğu yoksul ve dar gelirli tüketicilerin sırtına bindirilmiştir. Bunun içindir ki , milli geliri de dikkate aldığımızda dünyanın en pahalı akar yakıtı , en pahalı elektriği ve doğalgazı , en pahalı iletişimi , en pahalı ulaşımı gibi mal ve hizmetleri tüketen ülke konumundayız. Asgari ücretlilerin tamamı , emeklilerin ise çok büyük bir kısmı açlık sınırının altında yaşamını sürdürmeye çalışmaktadır.

Çözüm adil bir vergi reformunun yapılması ve etkin bir denetim sisteminin oluşturulmasıyla sağlanabilir.


Turhan ÇAKAR
Tüketici Hakları Derneği
Genel Başkanı