Bir önceki sayfaya geri dönmek için buraya tıklayın! Sayfayı yazdırmak için tıklayın!
 
 
TÜKETİCİ HAKLARI DERNEĞİ - YAZILARIMIZ - MAKALELER
 

Çocuk Oyuncaklarına Dikkat

Tüketicilerin çocuklarına ve yakınlarına satın aldıkları oyuncaklar ne kadar sağlıklı ? Oyuncak satın alan tüketiciler ne kadar bilinçli seçim yapabiliyorlar ? Piyasada satılan oyuncakların hangi yaş grubundaki çocuklara uygun olduğu ya da olmadığı konusunda üreticiler görevlerini yerine getiriyorlar mı? Oyuncaklar için Temel gerekler nelerdir? Oyuncakların kullanımında alınacak önlemlere ilişkin uyarı ve işaretler nelerdir? Her hangi bir sorunla karşılaşan ya da piyasada satılan oyuncakların çocukların sağlığı ve güvenliğine uygun olmadığını veya oyuncaklara ilişkin yasal düzenlemelere uygun olmadığını gören tüketiciler nerelere başvuruda bulunacaklar ? Bu sorunların yanıtlarını aşağıda vermeye çalışacağız.

OYUNCAKLAR HAKKINDAKİ YÖNETMELİK HÜKÜMLERİ

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 17.11.2003 tarihinde yürürlüğe giren Oyuncaklar Hakkında Yönetmelik ile hem ithal edilen hem de Türkiye’de üretilen oyuncakların taşıması gerekli özellikler ve piyasa denetimine ilişkin hükümler getirilmiştir.

Yönetmeliğe göre, belirlenen koşulları yerine getirmeyen ve CE işareti taşımayan oyuncakların piyasada satılması yasaklanmıştır. Oyuncakların taşımak zorunda olduğu CE uygunluk işareti; üreticinin, bu Yönetmelikten kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve oyuncağın, ilgili tüm uygunluk değerlendirme yol ve yöntemlerine bağlı olduğu anlamını gösteren bir işarettir. Kısaca, oyuncakların güvenli olduğunu gösteren bir işarettir.

Yönetmeliğin 5.maddesine göre, çocukların normal davranışları da dikkate alınmak koşuluyla üretilen ve amacına uygun olarak veya öngörüldüğü şekilde kullanıldığında, çocukların veya üçüncü kişilerin ve çevrenin güvenlik ve/veya sağlığını tehlikeye atmayan oyuncakların piyasaya sunulması gerekmektedir.

Piyasaya sunulan bir oyuncağın, öngörülen süre ve kullanım amacı dikkate alındığında, bu Yönetmelikte belirtilen temel gerekleri karşılaması gerekmektedir.

Sağlık Bakanlığı, bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sağlamak amacıyla piyasada yer alan oyuncukların denetlenmesi için gerekli önlemleri almakla görevli ve sorumludur.

Oyuncakların, ilgili teknik düzenlemeye uygunluğu belgelenmiş olsa dahi, piyasaya gözetimi ve denetimi çerçevesinde yapılan kontroller sonucunda güvenli olmadığının saptanması durumunda, Sağlık Bakanlığı, giderleri üretici tarafından karşılanmak üzere,

• Oyuncağın piyasaya sunumunu yasaklar,

• Piyasaya sunulmuş oyuncakların toplanmasını sağlar,

• Oyuncağa ilişkin güvensizliğin üretici tarafından giderilmesinin olanaklı olduğu durumlarda, ilgili teknik düzenlemede belirtilen süre içinde, bu sürenin belirtilmemesi durumunda yetkili kuruluşça ( Sağlık Bakanlığı) belirlenecek süre içinde oyuncağın güvenli duruma getirilmesi için üreticiyi uyarır.

OYUNCAKLAR İÇİN TEMEL GEREKLER

Temel Gerekler; oyuncakların, insan sağlığının, can ve mal güvenliğinin, tüketicinin korunması açısından sahip olması gereken asgari güvenlik koşullarını anlatır.

Genel Esaslar

1- Bu yönetmelik hükümlerine göre, çocukların normal davranışları göz önüne alınarak üretilen oyuncakların amacına uygun veya öngörüldüğü şekilde kullanılması durumunda, kullanıcılarla birlikte üçüncü kişiler de hastalık veya fiziksel yaralanma riskine karşı korunmalıdır.

Bu riskler şunlardır
• Oyuncağın tasarımı, üretimi veya bileşimine ilişkin riskler,

• Tamamen giderilemeyecek riskler

2- Oyuncağın kullanımı esnasında mevcut olan risk derecesi, gerektiğinde çocukların bakıcılarının üstesinden gelebilmeleriyle veya kullanıcıların yeteneğiyle orantılıdır. Bu durum fonksiyonları, boyutları ve karakteristiklerinden dolayı 36 ayın altındaki çocukların kullanımına yönelik oyuncaklara uygulanır.

3- Oyuncukların kullanımıyla bağlantılı riskler ve bunlardan korunma yolları, oyuncaklar ve/veya ambalajların üzerindeki etiketlerde ve kullanım kılavuzlarında kullanıcıların ve bakıcıların dikkatini özellikle çekecek şekilde belirtilmelidir.

Özel Riskler

Oyuncakların fiziksel ve mekanik özellikleri, alevlenebilirliği, kimyasal özellikleri, elektriksel özellikleri, hijyen durumu ve radyoaktivite özelliğinin temel gereklere uygun olması gerekmektedir.

OYUNCAKLARIN KULLANIMINDA ALINACAK ÖNLEMLERE İLİŞKİN UYARI VE İŞARETLER

1- 36 aydan küçük çocuklar için tehlikeli olabilecek oyuncaklar, kullanım kılavuzunda bu kısıtlamayı gerektiren riskleri belirten kısa bir not ile birlikte “36 aydan küçük çocuklar için uygun değildir” veya “üç yaşından küçük çocuklar için uygun değildir” gibi bir uyarı taşımalıdır.

2- Çocuk kızakları, bir kirişe bağlanan asılı oyuncaklar, çemberler, trapezler, ipler ve benzeri oyuncaklar: Böyle oyuncaklara; kontrolünün ve askı, bağlantı parçaları, demirleme yeri gibi ana parçalarının bakımının belli aralıklarla yapılması gerektiği ve bu kontrollerin yapılmaması durumunda, oyuncağın düşme ve devrilmesi halinde yaratabileceği tehlikelere ilişkin açıklamaları içeren talimatlar iliştirilir.
3- İşlevsel oyuncaklar: İşlevsel oyuncaklardan kastedilen, yetişkinlerin kullanımına yönelik olan araç veya aletlerin, aynı işleve sahip küçük ölçekli modelleridir. İşlevsel oyuncaklarda veya ambalajlarında "Dikkat: Yetişkin birinin gözetiminde kullanılacaktır." ibaresi yer almalıdır.

4- Tehlikeli madde veya preparatları içeren oyuncaklar: Kimyasal oyuncaklar;

a) Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yapısı gereği tehlikeli maddeleri veya preparatları içeren oyuncakların kullanım talimatları; bu maddelerin veya preparatların tehlikeli yapısına ve oyuncağın türüne tam uygun olan madde veya preparatlarla birleştiğinde oluşacak tehlikelerden kaçınmak için kullanıcı tarafından alınması gereken tedbirlere ilişkin uyarıları içermelidir. Bu tür oyuncağın kullanımından kaynaklanan ciddi kazalarda, yapılması gereken ilk yardım belirtilmelidir. Bu oyuncaklarda çok küçük çocukların ulaşamayacağı yerde muhafaza edilmesine ilişkin bilgi de yer almalıdır.

b) (a) bendinde belirtilen talimatlara ek olarak, kimyasal oyuncakların, ambalajlarında aşağıda belirtilen uyarı yer almalıdır:
"Dikkat: Sadece (*) yaşın üzerindeki çocuklar içindir. Yetişkinlerin gözetiminde kullanılır."
5-Paten ve kaykaylar: Bu ürünler, oyuncak olarak satışa sunulduğunda, "Dikkat: Koruyucu ekipman giyinmelidir." uyarısını üzerinde taşımalıdır.

6- Suda kullanılan oyuncaklar: Bu oyuncaklar aşağıda yer alan uyarıyı içermelidir: "Dikkat: Sadece çocuğun boyunu geçmeyen derinlikteki suda ve gözetim altında kullanılacaktır."


Turhan ÇAKAR
Tüketici Hakları Derneği
Genel Başkanı